خواص و نحوه کشت گیاه پروانش (پریوش)

 ​

نام علمی:

.Catharanthus roseus L

تیره:

Apocynaceae

استفاده از پروانش در اروپا، به 50 سال قبل از میلاد مسیح باز می گردد. در آن زمان، عوام از این گیاه برای جلوگیری از خونریزی ها، درمان زخم ها و دندان درد استفاده می کردند. مردم هند به عنوان ماده کاهش دهنده قند خون از آن بهره می بردند.

به علت وجود آلکالوییدهای ارزشمند در پیکر رویشی و ریشه پروانش در اکثر فارماکوپه ها به عنوان یک گیاه دارویی بسیار مهم معرفی و خواص آن نیز بیان شده است. این گیاه به علت دارا بودن آلکالوییدهای مهم نظیر وینبلاستین و وینکریستین که هر دو اثر آنتی نیوپلازی (ضد تومور) دارند در صنایع داروسازی اهمیت بسیاری دارد و حدود 30 سال است که مورد استفاده قرار می گیرد. این مواد در شیمی درمانی برخی سرطان ها نیز کاربرد دارند. ریشه این گیاه حاوی آلکالویید روباسین (آچمالایسین) است که اثر آنتی فیبریلیک داشته و سبب افزایش فشار خون نیز می گردد.

سولفات وینبلاستین که نام تجاری آن ولب است و در بیماری های سرطان خون (لکومیا) تولید بی حد سلول های گلبول سفید را در بیماران کندتر می کند.

مصرف سالانه برگ و ریشه این گیاه در امریکا هر یک حدود 100 تن (وزن خشک هر یک) و ارزش هر گرم آلکالویید وینکریسیتین در حدود 4000 دلار می باشد. نیاز جهانی به این آلکالویید در سال 4 کیلو گرم و به آچمالایسین 300 کیلو گرم گزارش شده است.

این گیاه در کشورهای امریکا، آلمان، مجارستان، ایتالیا، هند، روسیه و فلسطین اشغالی در سطوح وسیع کشت می شود.

گیاهشناسی

پروانش (با وینکاروزا و لوکنراروزا هم نام می باشد) گیاهی است درختچه ای، چندساله که البته در مناطق سرد به صورت یک ساله کشت می شود. منشا این گیاه مناطق حاره و گرمسیر مانند جنوب هند، اندونزی و ماداگاسکار گزارش شده است و در دشت ها و تپه هایی که 500 متر از سطح دریا ارتفاع دارند می روید. طول ریشه اصلی پروانش 20 تا 40 سانتی متر است. این ریشه انشعاب های کمی دارد. پروانش دارای ساقه ای استوانه ای و مستقیم است. ارتفاع این گیاه در شرایط اقلیمی متفاوت و بین 40 تا 90 سانتی متر می باشد. پای ساقه گیاهان چند ساله چوبی می شود.

رنگ ساقه سبز یا قرز کم رنگ می باشد. قسمت فوقانی ساقه انشعاب های بیشتری دارد. برگ ها ساده، براق، چرمی، تخم مرغی شکل و متقابل هستند و دمبرگ کوتاهی دارند. گل ها در انتهای ساقه های اصلی و فرعی پدیدار می شوند. رنگ گل ها سفید یا صورتی است. گل ها معمولا اواخر بهار (خرداد) تشکیل می شوند و تا قبل از فصل سرما روی گیاهان باقی می مانند. میوه استئانه ای شکل است و دانه های سیاه رنگ در داخل آن قرار گرفته اند. میوه پس از رسیدن با شکاف های طولی باز شده و بذرهای داخل آن بیرون می ریزند. طول بذر 3 میلی متر و پهنای آن 1 میلی متر است. وزن هزار دانه 2 تا 4/2 گرم است. این گیاه دوره رویشی نسبتا بلندی دارد. از بدو رویش بذر تا رسیدن و کامل شدن میوه 180 تا 200 روز به طول می انجامد. رشد اولیه گیاه بسیار کند می باشد.

پروانش دارای 3 واریته است که عبارتند از: الف) آلبا با گل های سفید، ب) رزیوس با گل های صورتی، ج) آسیلاتا با گل های سفید که وسط آن لکه های ارغوانی مشاهده می شود.

تا کنون 95 نوع آلکالویید از این گیاه استخراج شده است که مقدار آن در پیکره رویشی 2/0 تا 1 درصد گزارش کرده اند. آلکالوییدهای پروانش همگی از گروه تریپتوفان می باشند. مهم ترین این آلکالوییدها روباسین است که از ریشه استخراج می شود. آلکالوییدهای وینبلاستین و وینکریسیتین در برگ ها ساخته و ذخیره می شوند.

برای خواندن ادامه مطلب اینجا کلیک کنید.

کاشت و داشت و برداشت گیاه آنسونیا (آنسونگیا)

 ​

نام علمی:

Amsonia tabernaemontana WALT

تیره:

Apocynaceae

آنسونیا یک گیاه دارویی جدید است که در اوایل دهه ۱۹۸۰ به عنوان گیاهی دارویی معرفی شد و خواص آن در فارماکوپه های معتبر بیان گردید. دانه های آنسونیا حاوی آلکالوییدهای ارزشمندی است که باعث کاهش فشار خون و مداوای بیماری های عروقی مربوط به مغز به خصوص سبب تسریع گردش خون  در عروق مغز و افزایش اکسیژن در آن می گردد. داروهایی که از مواد موثره این گیاه ساخته شده و در بازار دارویی به فروش می رسند، عبارتند از: کاوینتون و وینکامین. آپووینکامین ماده ای است که از تغییر آلکالوییدهای بذرهای این گیاه طی برخی واکنش های شیمیایی ساخته می شود و در مداوای بیماری های پوستی مانند پزوریازیس نقش عمده ای دارد. بذر این گیاه توسط مرحوم دکتر رضا امیدبیگی به ایران آورده شده و کشت می شود. متخصصان گیاه شناس نام آنسونیا یا آسونگیا را برای آن انتخاب کرده اید.

گیاهشناسی

آنسونیا گیاهی خشبی و چندساله است که منشا آن شمال آمریکا گزارش شده است. پیکر رویشی این گیاه به سرما حساس است و با شروع فصل زمستان خشک می شود. از این رو توصیه می شود با آغاز فصل سرما روی ریشه را با خاک به ضخامت ۱۰ تا ۲۰ سانتی متر پوشاند تا پس از گذشت فصل سرما گیاه دوباره روییده و شاخه ها و انشعاب های جدیدی تولید کند. آنسونیا به صورت بوته ای استوار و پر برگ رشد می کند. ساقه این گیاه استوانه ای، ترد و شکننده می باشد. ارتفاع بوته بین ۵۰ تا ۱۰۰ سانتی متر است. سطح ساقه صاف، بدون کرک و سبز رنگ است که حاوی مقدار کمی آنتوسیانین نیز می باشد‌. ساقه از فاصله ۵۰ تا ۶۰ سانتی متری سطح زمین منشعب می شود و شاخه های گل دهنده را به وجود می آورد. گیاهان ۲ تا ۳ ساله دارای ۲ تا ۸ انشعاب هستند، در حالی که تعداد انشعاب های ساقه در گیاهان مسن تر به ۵۰ تا ۸۰ می رسد. گل ها فقط روی برخی ساقه ها که به ساقه های زایشی معروفند، به وجود می آیند. در حالی که روی برخی دیگر از ساقه ها که به ساقه های رویشی معروفند، تنها برگ ها رشد می کنند. طول شاخه های زایشی به ۲۰ تا ۴۰ سانتی متر می رسد. شکل برگ ها متفاوت است و از شکل تخم مرغی تا بیضوی متغیر می باشند.

برگ ها دمبرگ کوتاه و کناره های صاف دارند. طول برگ ها به ۶ تا ۱۲ سانتی متر و به پهنای ۱ تا ۵/۲ سانتی متر می رسد. پهنک به رنگ سبز براق و حاوی مقادیر کمی آنتوسیانین است. برگ ها در اواخر دوره رویشی به تدریج زرد رنگ می شوند. گل ها به رنگ آبی روشن و ۵ قسمتی (لبی) هستند که در انتهای ساقه های زایشی به صورت دسته های مجتمع مشاهده می شوند.

برای خواندن ادامه مطلب اینجا کلیک کنید.

کاشت و برداشت پروانش صغیر چگونه است؟

 ​

نام علمی:

Vinca minor

تیره:

Apocynaceae

پروانش صغیر گیاهی است سایه پسند که در کنار سایر گیاهان علفی در باغ ها و خرابه ها می روید. این گیاه تا مدت ها از جنبه های زیستی کشت می شد. تا این که از اواخر سال ۱۹۵۰ به عنوان یک گیاه دارویی مهم وارد صنایع داروسازی گردید. مردم اروپا از پیکر رویشی این گیاه به عنوان ماده مدر، تصفیه کننده خون و همچنین برای معالجه زخم ها استفاده می کردند.

در سال ۱۹۵۹ برای اولین بار محققان از پیکر رویشی این گیاه آلکالوییدی به نام (وینکامین) استخراج کردند. وینکامین کاهش دهنده فشار خون است (قبل از کشف این ماده برای کاهش فشار خون از رسرپین استفاده می شد). با آشکار شدن اهمیت آلکالوییدهای پروانش صغیر در صنایع داروسازی کاشت آن مورد توجه قرار گرفت و زمین های زراعی وسیعی در کشورهای رومانی، سوییس، سوید، بلغارستان و مجارستان برای کشت این گیاه اختصاص یافت.

گیاهشناسی

پروانش صغیر گیاهی چند ساله و همیشه سبز است. این گیاه در مناطق جنگلی که مقدار مواد هوموسی خاک زیاد باشد، می روید. ریشه پروانش صغیر نازک است و انشعاب های زیادی دارد. ریشه های جوان رنگ روشنی دارند و با گذشت عمر زرد تیره می شوند.

ساقه به رنگ سبز، استوانه ای شکل و یا گاهی چهار گوش می باشد و به حالت خزنده روی زمین قرار دارد. در اثر تماس گره ها با خاک ریشه های نابجای ظریفی پدید می آیند. برگ ها تخم مرغی شکل، چرمی، براق و متقابل بوده و طول آنها ۲ تا۴ سانتی متر و پهنای آن ۱ تا ۵/۲ سانتی متر می باشد. کناره های برگ صاف و بدون دندانه و برگ ها دارای دمبرگ کوتاهی می باشند. رنگ گل ها آبی روشن یا آبی مایل به بنفش است و در انتهای ساقه های اصلی فرعی پدیدار می شوند.

برای خواندن ادامه مطلب اینجا کلیک کنید.

انواع خردل + نحوه کشت آن

 ​

نام علمی:

Sinapis alba

تیره:

Brassicaceae

مردم اکثر سرزمینها از زمانهای گذشته خردل سفید را می شناخته اند. مردم روم از پیکر رویشی تازه خردل به عنوان سبزی خوردن و از بذرهای آن به عنوان ادویه استفاده می کرده اند. از دانه خردل به طور گسترده ای در صنایع غذایی استفاده می شود. سس خردل که از ترکیب دانه پودر شده آن (پس از جدا نمودن پوست با سرکه، نمک و سایر ادویه ها حاصل می شود، به عنوان چاشنی مهم اغذیه به کار می رود.

مردم برخی از کشورهای آسیایی در گذشته از روغن استخراج شده دانه های این گیاه در تهیه غذا و همچنین به عنوان روغن چراغ استفاده می کرده اند. روغنهای یاد شده را می توان به عنوان گریس نیز برای قطعات حساس بعضی از ماشینها به کار برد.

در نظر مردم سده های گذشته، دانه های این گیاه خاصیت دارویی داشته و برای مداوای بیماری هایی مانند رماتیسم و دردهای عصبی و نیز به عنوان ماده ای ملین) به کار می رفته است. در حال حاضر، چون از مواد مؤثره گیاهان دیگر می توان برای مداوای بیماری های مذکور استفاده نمود، خردل اکنون کمتر موارد استعمال دارویی دارد.

به علت نوش فراوان که در گلهای این گیاهان به وجود می آید، در ردیف گیاهان مولد عسل قرار دارند. عملکرد عسل تولیدی زنبورهایی که از این گیاهان استفاده می کنند، به ۴۰ کیلوگرم در هکتار می رسد.

چون خردل چاشنی مطبوع و خوش خوراکی است، وارد رژیم غذایی اکثر مردم شده است. مصرف سالانه دانه های خردل به بیش از ۲۰۰ هزار تن می رسد که قسمت عمده آن را کشورهایی مانند کانادا، دانمارک، فرانسه، آرژانتین، سوئیس و روسیه تولید می کنند.

برای خواندن ادامه مطلب اینجا کلیک کنید

نحوه کشت گیاه آنغوزه+خواص آنغوزه

 ​

نام علمی:

Ferula assa-foetida

تیره:

Apiaceae

برای اولین بار در سال 1687 میلادی، شخصی به نام کامفر در لارستان فارس گونه آنغوزه را شناسایی کرد و با بکار گرفتن تعدادی بهره بردار بومی، اقدارم به بهره برداری آنغوزه در این منطقه کرد. وی پایه گذار روش تیغ زدن سنتی (برش عرضی) در ایران می باشد. پس از او، اهالی شهرستان نی ریز این حرفه را آموختند و خود اقدام به بهره برداری کردند.

صمغ آنغوزه که از ریشه این گیاه استحصال می شود، توسط رومی ها مصرف می شده و امروزه به طور وسیع در هند به عنوان ادویه در تهیه برخی غذا ها، انواع ماهی، سبزی ها و سس، مورد استفاده قرار می گیرد.

این صمغ، اثر تشنج آور و ضد کرم دارد. در معالجه بیماری هایی با منشا عصبی، دستگاه تنفسی، اسپاسم حنجره، آسم و دستگاه هضم و همچنین در رفع یبوست در افراد مسن، به کار می رود.

ساقه های جوان گیاه تازه آنغوزه، در نواحی خراسان و کرمان به مصرف غذایی می رسد. اسانس حاصل از صمغ آنغوزه در صنایع غذایی، در تهیه سس مورد استفاده قرار می گیرد.

این گیاه در استان های کرمان، فارس، خراسان، یزد، سمنان و هرمزگان سیستان بلوچستان و بلوچستان، اصفهان، کهکیلویه و بویر احمد و استاد بوشهر می روید.

گیاهشناسی

آنغوزه گیاهی است چند ساله و علفی، بومی استپ های ایران و قسمت هایی از افغانستان است. دارای ساقه ای قوی است. این گیاه حداقل در پنج سال اول رویش برگ های طوقه ای تولید می کند که بر روی سطح زمین قرار می گیرد. رنگ برگ ها سبز تیره و دارای برگیدگی هایی عمیق است. از میان برگ های این گیاه، ساقه ای راست و استوانه ای خارج می شود. ارتفاع ساقه به 2 تا 5/2 متر می رسد. برگ های پایینی ساقه عموما گوشتدار به طول 50 تا 60 سانتی متر و فاقد دمبرگ و منقسم به قطعاتی با تقسیم های فرعی دندانه دار یا لوبدار است. ساقه دارای فرو رفتگی هایی متعددی است و سطح آن پوشیده از تعدادی زیاید سلول های کرک مانند است.

برای خواندن ادامه مطلب اینجا کلیک کنید.