پرورش و نگهداری گل ادریسی

 ​

نام علمی:

Hydrangea macrophylla

تیره:

Hydrangeaceae

گیاهشناسی

گل ادریسی (هورتانسیا) با نام علمی Hydrangea macrophylla به خانواده  Hydrangeaceae و راسته  Comales تعلق دارد و بومی کشور ژاپن است.البته در جنس این گیاه یعنی Hydrangea  در حدود 75-70 گیاه گلدار وجود دارد که بومی کشورهای آسیای جنوب شرقی و شرقی و همچنین قاره آمریکا  هستند. اکثر گیاهانی که از این جنس در دنیای گلها و گیاهان زینتی مورد استفده قرار میگیرند حدود 3-1 متر ارتفاع دارند ولی در بین آنان گیاهانی که شبیه درختان کوچک باشند نیز یافت می شوند.

در بین گونه های مختلف این گیاه ، چهار گونه و دورگه های بدست آمده از آنان بیش از سایرین مورد توجه قرار گرفته اند که عبارتند از :

گونه Hydrangea macrophylla یکی از متداولترین و معمولی ترین گونه های زینتی است که میتواند در بهترین شرایط محیطی حتی تا 2.5 متر نیز رشد کند و به دلیل گل آذینهای بزرگ و جالب توجهی که دارد تحت پرورش قرار میگیرد. گل آذینهای این گیاه گاهی میتوانند بسیار بزرگ و قابل توجه شوند و توانایی نمونه های بدست آمده از این گونه در تغییر طیف رنگ از صورتی به آبی تحت شرایط مختلف اسیدیته خاک آنرا قابل توجه کرده است.جزئیات مربوط به این مسئله را در ادامه ملاحظه خواهید کرد. 

همچنین این گونه انواعی دارد که برگهایشان جالب توجه هستند زیرا رگه هایی از رنگ کرم رنگ در پهنه آنان و بخصوص حاشیه برگها وجود دارد. البته گلهای این نمونه ها به زیبایی و درشتی گلهای نمونه هایی که برگهای معمولی دارند نیست (تصویر در قسمت پایین مشاهده می شود)

گونه H.arborescens این نمونه گلهای سفید رنگی دارد که قطر گل آذین آن گاهی حتی به 25 سانتیمتر نیز می رسد. این گیاه حتی بعد از زمستانهای سرد و یا انجام هرسها و سرزنی هایی سخت و دیرهنگام  که ممکن است موجب عدم گلدهی هورتنسیای معمولی شود، به خوبی رشد می کنند و گل خواهد داد. به این گیاهان در زبان انگلیسی Smooth hydrangea گفته میشود.

گونه  H.quercifolia گیاهی است که انواع بوته ای آن حدود 1.5-1 متر ارتفاع می یابد . برگهایی شبیه به برگ بلوط و گلهای سفید رنگ دارد و شکل گل آذین کمی کشیده است و بین 10 الی 30 سانتیمتر طول دارد و اصولا گرمای بیشتری را نسبت به ادریسی معمولی تحمل می کند. برگهای این نوع از هورتانسیا با فرارسیدن پاییز رنگهای بسیار زیبایی را به نمایش می گذارند که معمولا در دیگر انواع هورتانسیا کمتر مشاهده می‌شود.رنگ گلهای این نوع هورتانسیا نیز با افزایش سن گل به رنگ صورتی متمایل می شود. به این گیاهان در زبان انگلیسی Oakleaf hydrangea گفته می شود.

گونه H.paniculata گیاهی است که با هرس مداوم می توان آنرا در حدود 1.5 متر نگهداشت اما تا 2.5 متر نیز میتواند رشد کند. و گلهایی سفید رنگ دارد که البته با افزایش سن صورتی رنگ می‌شوند. برگها در مقایسه با ادریسی معمولی از درخشندگی کمتر و اندازه کوچکتری برخوردار هستند و نرم تر نیز هستند. به این گیاهان در زبان انگلیسیPanicle hydrangea گفته میشود.

گلهای این گیاه به شکل طبیعی از اوایل بهار تا اواخر پاییز شکوفا می شوند اگرچه که با تغییر در دمای نگهداری محیط رویش می توان گلدهی این گیاه را کمی به جلو انداخت.گل آذین (مجموع گلهای) این گیاه به شکل گرد و مدور هستند و از تعدادی گل تشکیل شده اند. گلهای محبوبترین نوع ادریسی یعنی گونه  Hydrangea macrophylla  به سه رنگ سفید، صورتی و آبی دیده می شود و همانطور که در قسمت شرایط خاکی این گیاه مطالعه خواهید کرد با تغییر اسیدیته خاک رنگ گلهای گیاه را میتوان کنترل کرد. البته باید ذکر کرد قسمتهایی که در این گیاه رنگی است و جلب توجه می کند گلهای غیر بارور این گیاه هستند و گلهای بارور گیاه ریز و غیر توجه می باشند که البته اصلی ترین نقش را در تولید بذر این گیاه دارند. در زبان انگلیسی به این گیاه Hydrangea و همچنین (البته در سالهای قبل ) Hortensia گفته میشود.در ادامه نیازهای محیطی متداولترین نوع هورتانسیا یعنی  Hydrangea macrophylla آورده شده است.

نیازهای اکولوژیکی

آبیاری: گل ادریسی اصولا خاک مرطوب را دوست دارد و خشکی کشیدن منجر به از بین رفتن آن می شود. بنابراین آبیاری و حفظ رطوبت آن باید به شکل منظم انجام گیرد.زیاده روی در آبیاری نیز منجر به از بین رفتن ریشه ها و زرد شدن برگها و حتی از بین رفتن گیاهان می شود.

نور: ادریسی نه تنها به مکانی روشن و پر نور نیاز دارد بلکه روزانه حداقل  4-3 ساعت نیز باید از نور مستقیم آفتاب بهره مند شوند. کمبود نور منجر به عدم گلدهی گیاه، ریزش گلها، عدم باز شدن تمامی عنچه های روی یک دسته گل، رنگپریدگی برگها و بلند شدن شاخه ها می شود. از طرفی زیاد بودن میزان نور مستقیم آفتاب منجر به سوختگی برگها  و غنچه ها خواهد شد. بنابراین بهتر است که نور مستقیم را در طی صبح دم که شدت نور آفتاب ملایم تر است تامین کنیم و به گونه ای سایبانهایی برای گیاه استفاده کنیم و یا گیاه را در مکانهایی بگذاریم که از حدود ظهر به بعد در زیر سایه قرار گیرد.البته با فرارسیدن پاییز و کاهش دمای هوا باید میزان تابش نور مستقیم را به این گیاه بیشتر کرد .

برای خواندن ادامه مطلب پرورش و نگهداری گل ادریسی کلیک کنید.

پرورش و نگهداری گل بداغ

 ​

نام علمی:

Viburnum opulus

تیره:

Adoxaceae

گیاهشناسی

بداغ درخچه‌ای است که به سرعت رشد می‌کند. این گیاه به دلیل داشتن شاخ و برگ و گل‌های زیبا و میوه های خوراکی بسیار پرطرفدار بوده و در باغ ها به عنوان پرچین بسیار کاربرد دارد.برگ ها سه قسمتی با طول و عرض ۱۰-۵ سانتیمتر است و شبیه برگ های درخت افرا است. برگ ها در پاییز به رنگ قرمز یا نارنجی در می آیند.

گل های این گیاه به شکل مجموعه ای کروی شکل ظاهر می شوند. که ابتدا سبز کم رنگ هستند و به تدریج سفید رنگ می شوند. گل های بارور به قطر ۱۱-۴ سانتیمتر در قسمت مرکزی و بالای این مجموعه قرار دارد و گل هایی با قطر ۲ سانتیمتر که در قسمت محیطی و اطراف این مجموعه هستند عقیم و نابارور هستند. فصل گلدهی بداغ بهار است. میوه های گرد و قرمز رنگ بداغ نیز زیبا و قابل خوردن هستند.

بداغ درختچه ای بزرگ با سرعت رشد متوسط میباشد که در برابر سرما و آلودگی هوا مقاوم است لذا برای کاشت در داخل شهر نیز مناسب میباشد. بداغ راست قامت و چندریشه ای است. تاج درخت به صورت گرد و پوششی میباشد . پوست تنه درخت ابتدا به رنگ سبز میباشد و سپس به قرمز – قهوه ای تبدیل خواهد شد . تنه درخت بداغ زمانی که خرد و یا شکسته میشود دارای بوی بسیار بدی است.

بداغ ویبورنوم بوی مطبوعی دارد. این گیاه ارتفاعی بین 1 تا 3 متر داشته و 5-10 سال طول می‌کشد تا به گل بنشیند. نوع V.tinus آن به عنوان پرچین به کار می‌رود اما نوع خزان کننده بداغ یعنی پلیکاتوم به خاطر ظاهر جذابش پرورش داده می‌شود. این گیاه در آب و هوای معتدل می‌روید و نیاز به نصف روز آفتاب دارد. خاک گلوله برفی باید زهکشی خوبی داشته باشد و حتماً مالچ پاشی انجام شود تا ریشه‌ها در فصول گرم خنک بمانند. این گیاه را می‌توان از طریق قلمه تکثیر کرد.

واریته های بداغ گلوله برفی

ممکن است بخواهید این گونه‌ها را پرورش دهید:

•   “Compactum” به ارتفاع 6 فوت می‌رسد، حدود نیمی از بوته معمولی گلوله برفی.
• ” Nanum ” یک نوع کوتوله است که تنها 2 فوت طول و 3 فوت عرض دارد.
•  گیاه گونه Viburnum oopulus  (بداغ گلوله برفی اروپایی) دارای دانه‌های جذاب است.
• Viburnum carlesii، ادویه‌ کره‌ای بسیار معطر بداغ، دارای خوشه‌های گل کوچک‌تری است.

سایر بوته‌های گلوله برفی

مردم ظاهراً نام “بوته گلوله برفی” را جذاب‌تر می‌دانند، زیرا چندین گیاه دیگر با این نام مشترک هستند، ازجمله:

• Hydrangea arborescens  یا گل ادریس”آنابل” یک گل ادریس کلاسیک است که توسط ارقام تازه‌تر Incrediball hydrangea شبیه سازی شده است.
• Viburnum macrocephalum، یک بوته بسیار بزرگ است (می‌تواند 20 فوت طول و عرض داشته باشد) با بزرگ‌ترین گل (تا قطر 8 اینچ) در میان بوته‌های گلوله برفی مختلف.
• Viburnum x burkwoodii ، یک نوع کوچک‌تر از بداغ (8 تا 10 فوت طول) است که بوی شگفت‌انگیز از گیاهان والد خود به ارث برده، ادویه کره‌ای بداغ.
• Viburnum x carlcephalum ، یک هیبرید گلدانی کوچک‌تر است که والدین آن V. macrocephalum و V. carlesii هستند که معمولاً “گلوله برفی معطر” نامیده می‌شوند.

برای خواندن ادامه مطلب پرورش و نگهداری گل بداغ کلیک کنید.

پرورش و نگهداری گیاه زرشک زینتی

 ​

نام علمی:

Berberis thunbergii

تیره:

Berberidaceae

این گیاه در قرن هفتم میلادی شناخته شده است و پیدایش آن از نظر زمین شناسی به دوره Eucen مربوط میشود .
زرشک زینتی  بومی ژاپن و نقاط معتدل نیمکره شمالی می باشد ودر ایران در مناطقی مانند خراسان ، اطراف تهران  ، قسمتهایی از آذربایجان ، اصفهان ، کرمان و همچنین کرج و چالوس می روید .
این گیاه به دو نوع دانه دار و بی دانه تقسیم می شود: زرشک دانه دار بیشتر به صورت زینتی کشت می شود ولی نوع بی دانه آن از نظر تجارتی دارای اهمیت می باشد.

بوته ای برای همه ی فصول. گلهای زرد کوچک زرشک سرانجام به حبه های گرد کوچک سرخ براق در ریسه های کوچک و بزرگ تبدیل می شود.

بوته های زرشک را میتوان به فرم پرچین یا حصار رسمی برای دور باغ یا باغچه آرایش کرد. اگر به بوته های زرشک اجازه داده شود که به فرم طبیعی و آزادانه رشد کند و تکثیر شود گلهای کوچک آن جالب تر و تاثیرگذار تر خواهد بود.

متداول ترین انواع زرشک تزیینی که پرورش داده میشود، B.thunbergii درختچه ای با شاخ و برگ متراکم و گرد و خزان کننده  به ارتفاع ۱ متر با پهنای زیاد و با خارهای تیز بر ساقه است. زرشک گیاهی پر دوام است و حدودا پس از ۵ سال بالغ می شود، ولی از اوایل عمر گل میدهد. این گیاه دارای گلهای زرد رنگ کوچک درخشان است. رنگ برگهای در پاییز در نواحی خنک جالب است. نوعی زرشک معروف به زرشک ارغوانی تیره به خاطر تفاوت نمایان سرشاخه هایش به مقدار زیاد کاشته می شود. زرشک در کاشت به صورت مخلوط با سایر گیاهان بسیار زیبا است. طبیعت سنبله هایش آن را به عنوان پرچین کوتاه مفید می سازد. حبه های قرمز درخشان آن در طول زمستان بر بوته باقی می مانند. این گیاه  در هر فصلی از سال زیبایی خاصی به باغ می بخشد.

برای خواندن ادامه مطلب پرورش و نگهداری گیاه زرشک زینتی کلیک کنید.

کشت و پرورش گیاه اسفناج

 ​

نام علمی:

Spinacia oleracea

تیره:

Chenopodiaceae

گیاهشناسی

گیاهی یک ساله، دولپه ای وگلدار  با ساقه و برگ‌های لطیف است. اسفناج از سبزیجات برگی بوده و به صورت خام یا پخته شده مصرف می‌شود. این گیاه تا ۳۰ سانتی‌متر رشد کرده و دارای برگ های با اندازه‌ها و شکل‌هایی مختلف است. در این مقاله به معرفی اسفناج به عنوان یکی از سبزیجات برگی  پرداخته خواهد شد.

اسفناج دارای دو نوع متمایز است :

• اسفناج تیغ دار که دارای بذور خاردار ، برگ های کوچک و محصول دهی کمتر است.
• اسفناج بدون تیغ که دارای بذور گرد ، صاف و فاقد خار با برگ های بزرگتر و بوته های قوی تر می باشد.

اسفناج گیاهی یکساله و دوپایه با برگ هایی به رنگ سبز تیره می باشد.

اسفناج دارای ریشه های عمیق است.

پهنک برگ ها صاف یا چین دار و کناره برگ ها به صورت صاف یا دندانه دار می باشند.

اسفناج پس از سبز شدن بذور به تولید برگ های قاعده ای موسوم به “روزت”( rosette) می پردازد.

هوای گرم باعث به گل نشستن ، کند شدن رشد و تند شدن طعم برگ های گیاه اسفناج می شد.

برگ های این گیاه در ارقام مختلف دارای شکل ها (تخم مرغی ، بیضوی ، نیزه ای) و دارای رنگ های متفاوتی هستند.

ساقه گلدهنده ی اسفناج از نوع برافراشته است و ارتفاع آن تا یک متر می رسد.

گل های اسفناج بسیار کوچک ، خوشه ای و به رنگ سبز هستند.

​

خواص دارویی

اسفناج گیاهی است  دارای ساقه ای راست به ارتفاع نیم متر که برگهای آن پهن و نرم مثلثی شکل به رنگ سبز می باشد همچنین اسفناج گیاه بومی ایران است. اسفناج از جمله سبزى هاى معتدل هست و با هر مزاجى سازگار مى باشد اسفناج سرشار از ویتامین هاى A ،B1 ،B2 و C می باشد که در فصل بهار ویتامین C در آن زیاد است. همچنین اسفناج داراى املاح کسلیم، سدیم، پتاسیم، ید، مس، ارسنیک و منیزیم هست و به علت داشتن منیزیم جلوى پیشرفت سرطان را می گیرد.

اسفناج، مقادیر زیادی ویتامین K دارد که می‌تواند از فعالیت زیاد استئوکلاست (سلول‌هایی که سبب تخریب استخوان‌ها می‌شود) جلوگیری کند. همچنین این ویتامین به ساخت استئوکلسین پروتئینی که برای حفظ تراکم و مقاومت استخوان‌ها ضروری است کمک می‌کند. مصرف یک پیمانه اسفناج تازه یا یک ششم پیمانه اسفناج پخته، حدود دو برابر نیاز روزانه بدن به ویتامین K را برطرف می‌کند. ویتامین K همراه با کلسیم و منیزیم موجود در اسفناج برای استحکام استخوان‌ها دارای اهمیت اساسی هستند.

برای خواندن ادامه مطلب کشت و پرورش گیاه اسفناج کلیک کنید.

خواص گیاه دارویی کیسه کشیش

​

 ​

نام علمی:

Capsella bursa-pastoris

تیره:

Brassicaceae

کیسه کشیش گیاهی است که در تمام نواحی ایران بدان برخورد می شود. در اطراف تهران، شمیرانات، کرج، مغرب ایران، کرمانشاه، گیلان، بلوچستان و بسیاری از نواحی البرز مانند منطقه عمارلو، ناحیه بین چرم کش و کبوتر چاک، داماش و همچنین در خراسان: مشهد، نیشابور، آبشار اخلمد، جنگل گلستان. کرمان: کوه لاله زار در ۳۰۰۰ متری می روید.

گیاهشناسی

گیاه کیسه کشیش از تیره شب بو گیاهی است علفی، معمولا دو ساله و به ارتفاع ۲۰ تا ۴۰ سانتی متر که بیشتر در آبادی ها، کنار جاده ها و اماکنی که در آن جا سکونت وجود دارد یافت می گردد ضمنا در مزارع و نواحی بایر نیز فراوان می روید.

به نظر می رسد که منشا اصلی آن، برخی نواحی مدیترانه بوده است. وجود آن در مزارع باعث سرعت انتشار آن در نواحی مختلف کره زمین گردیده است و چون اختصاصات این گیاه تیره شب بو به نحوی است که در هر شرایطی، رشد و نمو حاصل می کند از این جهت در همه جای کره زمین می توان بدان برخورد نمود.

کیسه کشیش، گل هایی به رنگ سفید و مجتمع به صورت خوشه دارد. طول خوشه گل دار آن بر حسب آن که گیاه در چه محلی روییده شده باشد فرق می کند، مانند آن که در زمین های مناسب و نسبتا مرطوب، خوشه های بلند ولی در اماکن نامساعد و خشک، خوشه های کوتاه به طول چند سانتی متر می بندد. میوه اش سیلیکول و به شکل قلب است. قسمت مورد استفاده گیاه، کلیه اندام های آن است.

ساقه آن افراشته، ساده یا با یکی دو انشعاب مشخص، صاف یا با کرک‌های پراکنده، دارای ریشه ای دوکی شکل که ارتفاع آن به ۵۰ سانتی متر نیز می رسد. بیشترین رویش را در پاییز دارد، اما در تمام طول سال در حال رشد است. برگ‌های روی تنه گیاه بسیار ریز و کوچک و به شکل نیزه هستند. برگ‌های آن در انتهای گیاه و نزدیک به زمین، نسبت بزرگتر که کناره های آن دندانه دار، به شکل موازی، متناسب و با فواصل یکسان از یک دیگر رشد می کنند.

برگ‌های این گیاه مصرف خوراکی دارد و مثل اسفناج چه به صورت خام در سالاد و یا به شکل بورانی استفاده می شود. گل های آن کوچک، به رنگ سفید و به شکل خوشه در انتهای ساقه ظاهر می شوند و دارای ۴ گلبرگ هستند. در برخی مواقع گل‌ها به رنگ صورتی نیز نمایان می شوند. دوره گلدهی آن تقریبا تمام مدت سال است. میوه آن خورجین، به شکل قلب، به طول ۴ تا ۹ میلی متر که در ظاهر مسطح و به رنگ سبز دیده می شوند.

درون میوه گیاه دانه هایی به اندازه و شکل خاکشیر وجود دارد.که دارای مصرف دارویی زیادی است. این گیاه در کنار جاده ها و یا مزارع به وفور به چشم می خورد و حتی در میان تخته سنگ‌ها و جلگه ها نیز یافت می شود. وطن اصلی این گیاه سرزمین‌های حوزه‌ی مدیترانه است. با توجه به این که گیاهی است علفی، در مناطق شمالی کشور و هم چنین منطقه‌ی آذربایجان شرقی قابل رویش است.

کل اندام های گیاه کیسه کشیش به خصوص اندام های هوایی اعم از جوانه های خشک شده و گل آن مورد استفاده قرار می گیرد. در کشورمان و بسیاری از کشورهای خاورمیانه و عرب این گیاه به نام کوشکوش شناخته می شود.

برای خواندن ادامه مطلب خواص گیاه دارویی کیسه کشیش کلیک کنید.

​